Wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie zamówień publicznych i koncesjiCOM(2026) 590

PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

Uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 114,

Uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

Po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,

Uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego,

Uwzględniając opinię Komitetu Regionów,

Stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą,

Mając na uwadze:

(1) Udzielanie zamówień publicznych i koncesji przez organy państw członkowskich lub w ich imieniu musi być zgodne z zasadami określonymi w Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej („Traktat”), a w szczególności z zasadą swobodnego przepływu towarów, swobody przedsiębiorczości oraz swobody świadczenia usług, a także z zasadami, które się z nich wywodzą, takimi jak zasada równego traktowania, zasada niedyskryminacji, zasada wzajemnego uznawania, zasada proporcjonalności oraz zasada przejrzystości. W przypadku postępowań o udzielenie zamówienia publicznego i koncesji powyżej określonej wartości pieniężnej konieczne jest ustanowienie zharmonizowanych przepisów dotyczących postępowań o udzielenie zamówienia, aby wyeliminować przeszkody w funkcjonowaniu rynku wewnętrznego i zapobiec powstawaniu nowych w postaci rozbieżności regulacyjnych między państwami członkowskimi, w tym w odniesieniu do realizacji strategicznych celów polityki. Ocena obowiązujących dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/23/UE¹, 2014/24/UE² i 2014/25/UE³ z 2014 r. potwierdziła, że obecne przepisy dotyczące zamówień publicznych wykazują znaczne niedociągnięcia. Stwierdzono, że ich złożoność i brak elastyczności powodują znaczną niepewność prawa zarówno dla nabywców publicznych, jak i wykonawców. Nadal przeważają zamówienia oparte wyłącznie na cenie, a stopień spełnienia wymogów społecznych, środowiskowych i innowacyjnych jest nadal ograniczony. Przepisy dotyczące dostępu do rynku dla przedsiębiorstw spoza UE są niejasne i nie odpowiadają już skutecznie dzisiejszym realiom geopolitycznym. Rozdrobnione systemy e-zamówień uniemożliwiają właściwą przejrzystość oraz skuteczne monitorowanie i nadzór, a pomimo poprawy przejrzystości, luk w danych i problemów z jakością zarówno na szczeblu unijnym, jak i krajowym utrudniają skuteczne zarządzanie, podejmowanie strategicznych decyzji i zapobieganie korupcji. Niniejsze rozporządzenie ma na celu sprostanie tym wyzwaniom i oczekuje się, że zapewni dalsze otwarcie zamówień publicznych na konkurencję, a jednocześnie będzie służyć jako narzędzie efektywnych inwestycji publicznych zgodnie z szerszymi celami polityki UE. Obowiązki wynikające z innych przepisów Unii nadal mają zastosowanie i pozostają nienaruszone.

(2) Niniejsze rozporządzenie ma ustanowić przepisy dotyczące postępowań o udzielenie zamówienia publicznego i koncesji przekraczających określone progi. W odniesieniu do zamówień nieobjętych niniejszym rozporządzeniem państwa członkowskie zachowują swobodę regulowania udzielania takich zamówień pod warunkiem zapewnienia przestrzegania wszelkich mających zastosowanie przepisów Unii, w tym zasad Traktatu w przypadku zainteresowania transgranicznego. W niniejszym rozporządzeniu ustanawia się przepisy proceduralne dotyczące udzielania zamówień i koncesji objętych niniejszym rozporządzeniem, a także związane z zamówieniami aspekty planowania i realizacji tych zamówień, określa się sposób uwzględniania szerszych celów polityki oraz ustanawia się ramy wspólnego ekosystemu cyfrowego, który ma być wykorzystywany przy ich planowaniu, udzielaniu i wdrażaniu, a także mechanizmy i wymogi zapewniające skuteczność i rozliczalność zamówień publicznych. Niniejsze rozporządzenie nie powinno natomiast regulować ogólnego otoczenia administracyjnego, w którym odbywają się te postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. W związku z tym przepisy krajowe dotyczące funkcjonowania i organizacji administracji publicznej w ogóle, w szczególności te odnoszące się do kontroli budżetowej i finansowej oraz do struktur decyzyjnych w ramach administracji publicznej, pozostają niezmienione. Pozostaje to również bez wpływu na krajowe prawo cywilne i ogólne przepisy dotyczące stosunków umownych, które stanowią część szerszych krajowych ram prawnych, w których będą obowiązywać przepisy określone w niniejszym rozporządzeniu.

(3) Należy przypomnieć, że żaden przepis niniejszego rozporządzenia nie zobowiązuje państw członkowskich do zlecania na zewnątrz lub zlecania na zewnątrz świadczenia usług, które chcą świadczyć samodzielnie lub organizować w sposób inny niż w drodze zamówień publicznych w rozumieniu niniejszego rozporządzenia. Świadczenie usług w oparciu o przepisy ustawowe, wykonawcze lub umowy o pracę nie powinno być objęte zakresem niniejszej dyrektywy. W niektórych państwach członkowskich może tak być w przypadku niektórych usług administracyjnych i rządowych, takich jak usługi wykonawcze i ustawodawcze, świadczenie niektórych usług na rzecz społeczności, takich jak usługi w zakresie spraw zagranicznych lub wymiaru sprawiedliwości lub obowiązkowe usługi zabezpieczenia społecznego.

(4) Niniejsze rozporządzenie nie powinno mieć wpływu na ustawodawstwo państw członkowskich dotyczące zabezpieczenia społecznego ani nie powinno dotyczyć liberalizacji usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, zastrzeżonych dla podmiotów publicznych lub prywatnych, ani prywatyzacji podmiotów publicznych świadczących usługi. Państwa członkowskie mają swobodę organizowania świadczenia obowiązkowych usług społecznych lub innych usług albo jako usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, albo jako usług o charakterze niegospodarczym świadczonych w interesie ogólnym, albo jako połączenia tych usług. Usługi o charakterze niegospodarczym świadczone w interesie ogólnym nie powinny wchodzić w zakres niniejszego rozporządzenia.

(5) Decyzją Rady 94/800/WE⁴ zatwierdzono między innymi zawarcie w imieniu Unii Porozumienia w sprawie zamówień rządowych (zwanego dalej „Porozumieniem GPA”) w ramach Światowej Organizacji Handlu. GPA ustanawia wielostronne ramy zrównoważonych praw i obowiązków związanych z zamówieniami publicznymi w celu osiągnięcia liberalizacji i rozwoju handlu światowego. W przypadku zamówień objętych załącznikami 1, 2, 4 i 5 oraz uwagami ogólnymi do dodatku I Unii do GPA, a także innymi odpowiednimi umowami międzynarodowymi, którymi związana jest Unia, nabywcy publiczni powinni, w celu wypełnienia zobowiązań wynikających z tych umów, stosować niniejsze rozporządzenie do wykonawców z państw trzecich będących stronami tych umów. Wszystkie nowe elementy wprowadzone w niniejszym rozporządzeniu opracowano z myślą o zapewnieniu pełnej zgodności ze zobowiązaniami Unii wynikającymi z GPA.

(6) Progi ustanowione w niniejszym rozporządzeniu powinny służyć do określenia zamówień i koncesji, do których ma zastosowanie pełny zestaw unijnych przepisów dotyczących zamówień publicznych. Progi te powinny nadal odzwierciedlać międzynarodowe zobowiązania Unii wynikające z GPA, przy jednoczesnym zapewnieniu pewności prawa i wykonalności administracyjnej. Aby zapewnić spójność z międzynarodowymi zobowiązaniami Unii wynikającymi z GPA, progi mające zastosowanie do zamówień publicznych należy dostosować do progów wyrażonych w specjalnych prawach ciągnienia (SDR) określonych przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy, a zatem należy je okresowo korygować w oparciu o średnią wartość euro w stosunku do SDR. Oprócz tych okresowych dostosowań matematycznych Komisja zbada wraz z partnerami GPA kwestię podwyższenia progów określonych w GPA.

(7) Aby zapewnić właściwe funkcjonowanie unijnego rynku wewnętrznego zamówień publicznych, zamówienia publiczne powinny opierać się na zasadzie najlepszej jakości w stosunku do środków publicznych, a tym samym służyć celowi, jakim są efektywne wydatki i inwestycje publiczne, a nabywcy publiczni powinni traktować wykonawców pochodzących z Unii, z państwa trzeciego będącego stroną GPA lub z strony trzeciej, która zawarła dwustronną lub wielostronną umowę handlową z Unią, na warunkach określonych w tej umowie, w sposób równy i niedyskryminujący, działając w sposób przejrzysty i proporcjonalny. Nabywcy publiczni powinni również wprowadzić odpowiednie środki w celu zagwarantowania rzetelności, bezstronności i uczciwości postępowania o udzielenie zamówienia i nie powinni planować swoich zamówień w taki sposób, aby wyłączyć je z zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia lub nadmiernie ograniczyć konkurencję. Poszanowanie tych zasad ma zasadnicze znaczenie dla zagwarantowania skutecznej konkurencji, zniesienia barier w dostępie do rynku i zapobiegania im oraz pomocy w zapewnieniu skutecznych inwestycji publicznych.

(8) Zamówienia publiczne stanowią kluczowy instrument realizacji strategicznych celów polityki Unii. Konieczne jest uregulowanie strategicznego wykorzystania zamówień publicznych, aby uniknąć sytuacji, w której rozbieżne praktyki nabywców publicznych w całej Unii tworzą przeszkody dla rynku wewnętrznego. Postępowania o udzielenie zamówienia publicznego powinny opierać się na celach polityki Unii, w tym na wzmocnieniu konkurencyjności rynku wewnętrznego, wspieraniu innowacji i czystej bazy przemysłowej, osiągnięciu celów klimatycznych i środowiskowych, sprawiedliwym i integracyjnym społeczeństwie, w szczególności sprawiedliwych warunkach pracy, w tym wspieranych przez dialog społeczny, oraz zwiększeniu bezpieczeństwa, ochrony, odporności i bezpieczeństwa gospodarczego Unii, w tym poprzez strategiczną niezależność. Biorąc pod uwagę różnorodność systemów krajowych i szanując autonomię partnerów społecznych, nabywcy publiczni mogą wykorzystywać społecznie odpowiedzialne zamówienia publiczne do wspierania wysokiej jakości miejsc pracy i sprawiedliwości społecznej, w tym poprzez uznanie roli rokowań zbiorowych.

(9) Należy utrzymać przepisy dotyczące udzielania zamówień przez podmioty działające w sektorach użyteczności publicznej wody, energii, w tym gazu, rozumianego jako gaz ziemny lub każdy inny gaz, transport i usługi pocztowe, ponieważ organy krajowe nadal mogą kierować zachowaniem tych podmiotów lub istnieniem praw specjalnych lub wyłącznych. Podmioty zamawiające powinny być wyłączone z zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia, jeżeli prowadzona przez nie działalność bezpośrednio podlega konkurencji na rynkach, do których dostęp nie jest ograniczony. To, czy dany sektor lub jego części bezpośrednio podlegają konkurencji, należy oceniać w odniesieniu do konkretnego obszaru, na którym prowadzona jest dana działalność lub jej części. Tak zwany „właściwy rynek geograficzny” oznacza albo terytorium państwa członkowskiego, albo jego części. Pojęcie „właściwego rynku geograficznego” powinno opierać się na podobnych kryteriach określonych w innych przepisach Unii.

(10) Na wniosek państwa członkowskiego lub podmiotu zamawiającego Komisja powinna ocenić bezpośrednie podleganie konkurencji. Aby zapewnić łatwy dostęp do procedury ustalania, że niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do określonej działalności, należy wyjaśnić, że decyzję o zwolnieniu można podjąć już na etapie przygotowawczym przed faktycznym złożeniem formalnego wniosku, w sytuacjach gdy informacje już dostępne Komisji umożliwiają jej stwierdzenie, że warunki zwolnienia danej działalności zostały spełnione. Ponadto, aby ułatwić ocenę Komisji na etapie formalnym, lepiej jest, aby do wniosków o zwolnienie dołączano lub włączano uzasadnione i poparte dowodami niedawne stanowisko w sprawie sytuacji konkurencyjnej w danym sektorze, przyjęte przez niezależny organ krajowy właściwy w odniesieniu do danej działalności lub do stosowania reguł konkurencji, lub obu tych rodzajów stanowisk. W przypadku gdy okoliczności, które stanowią podstawę aktu wykonawczego stwierdzającego, że niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do określonego działania, ulegają istotnej zmianie, taki akt wykonawczy może zostać zmieniony, poprawiony lub uchylony.

(11) Aby poprawić dostęp do możliwości rynkowych w zamówieniach publicznych i zwiększyć konkurencję w zakresie udzielania zamówień, należy jeszcze bardziej ułatwić udział grup wykonawców. Ma to szczególne znaczenie dla mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), które często napotykają trudności w dostępie do większych możliwości w zakresie zamówień publicznych. W związku z tym przepisy dotyczące wykonawców uczestniczących wspólnie w postępowaniu o udzielenie zamówienia powinny być jasne i proste, przy jednoczesnym zapewnieniu, aby nakładane były jedynie wymogi, które są niezbędne i proporcjonalne do właściwego wykonania zamówienia.

(12) Podwykonawstwo części zamówienia pozostaje praktycznym i potężnym narzędziem współpracy między wykonawcami. Przepisy dotyczące podwykonawstwa określone w niniejszym rozporządzeniu powinny chronić swobodę zawierania umów i ułatwiać dostęp MŚP, umożliwiając im skuteczny udział w zamówieniach publicznych i powiązanych łańcuchach dostaw. Podwykonawstwo całości zamówienia nie powinno być jednak dozwolone na mocy niniejszego rozporządzenia, w szczególności w celu uniknięcia niewłaściwego wykorzystywania podwykonawstwa, zwłaszcza w sektorach, które mogą być bardziej narażone na wyzysk pracowników ze względu na presję kosztową i złożone łańcuchy podwykonawców. Aby zapewnić większą przejrzystość podwykonawstwa, nabywcy publiczni powinni wymagać od oferentów wskazania planowanego udziału podwykonawstwa i proponowanych podwykonawców. W przypadkach przewidzianych w prawie krajowym nabywcy publiczni powinni mieć możliwość wymagania od głównego wykonawcy, po udzieleniu zamówienia i przed jego wykonaniem, aby informował ich o zadaniach, które mają zostać zlecone podwykonawcom, oraz o tożsamości podwykonawców poza przypadkami przewidzianymi w niniejszym rozporządzeniu. Przepisy dotyczące podwykonawstwa zawarte w niniejszym rozporządzeniu pozostają bez wpływu na obowiązujące przepisy w dziedzinie zatrudnienia i ochrony socjalnej mające zastosowanie na szczeblu unijnym i krajowym, w szczególności w odniesieniu do obowiązków, zakresu odpowiedzialności i odpowiedzialności pracodawców w całym łańcuchu podwykonawców.

(13) Przedsiębiorcy powinni zostać wykluczeni z udziału w postępowaniach, w których zostali skazani prawomocnym wyrokiem za niektóre poważne przestępstwa. Tak zwane środki samonaprawcze nie powinny być dozwolone w przypadku obowiązkowych wykluczeń, natomiast w przypadku opcjonalnych wykluczeń, które są związane z wiarygodnością wykonawców, powinni oni mieć możliwość obalenia istnienia podstawy wykluczenia, która chroni ich prawo do bycia wysłuchanym, lub wykazania ich wiarygodności za pomocą środków samonaprawczych. W tym kontekście należy odpowiednio uwzględnić wszelką współpracę z organami prowadzącymi dochodzenie mającą na celu wyjaśnienie istotnych faktów i okoliczności. Na przykład w sprawach dotyczących naruszenia reguł konkurencji taka współpraca może przybrać formę udziału w programie łagodzenia kar lub postępowaniu ugodowym przed Komisją lub krajowym organem ochrony konkurencji. W szczególności przyznanie zwolnienia z grzywien w ramach programu łagodzenia kar powinno co do zasady stanowić mocny dowód wykazujący wiarygodność wykonawcy pomimo istnienia podstawy wykluczenia. Państwa członkowskie nie powinny dodawać innych podstaw wykluczenia opartych na kryteriach związanych z sytuacją zawodową oferenta.

(14) Kryteria kwalifikacji powinny pozostać ograniczone do tego, co jest konieczne do zapewnienia, aby wykonawca posiadał zdolność techniczną, zawodową, prawną i finansową do realizacji zamówienia, tak aby zapewnić jak najszerszy dostęp do zamówień publicznych, w szczególności dla MŚP. Nabywcy publiczni nie powinni wymagać wcześniejszego doświadczenia w zamówieniach publicznych jako takich, chyba że jest to ściśle uzasadnione złożonością zamówienia lub charakterem danego przedmiotu zamówienia, a także powinni unikać nadmiernych wymogów finansowych, które mogą niepotrzebnie wykluczać MŚP i nowsze podmioty wchodzące na rynek z możliwości udzielania zamówień.

(15) Aby uprościć i zmodernizować weryfikację kwalifikowalności wykonawców w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego, elektroniczna usługa kwalifikowalności powinna stanowić główny środek dowodowy potwierdzający brak podstaw wykluczenia, zgodność z kryteriami kwalifikacji oraz, w stosownych przypadkach, spełnienie wymogów związanych z pochodzeniem. Stosowane w tym kontekście cyfrowe narzędzie do wydawania poświadczeń biznesowych powinno umożliwiać wyszukiwanie ustrukturyzowanych dowodów z odpowiednich krajowych i unijnych baz danych, które powinny być połączone z elektroniczną usługą kwalifikowalności, aby w miarę możliwości umożliwić stosowanie automatycznych weryfikacji. W przypadku gdy weryfikacje opierają się na danych osobowych, prawo krajowe i prawo Unii powinny obejmować odpowiednie zabezpieczenia mające na celu ograniczenie ryzyka dla osób fizycznych, w tym przepisy dotyczące tego, kto może uzyskać dostęp do danych i mieć do nich wgląd, a także ograniczenie dostępu wyłącznie do takich danych, które są niezbędne do uzyskania dostępu w zakresie niniejszego rozporządzenia. Osoby fizyczne powinny mieć również możliwość dokonania przeglądu wyników weryfikacji przed przekazaniem ich nabywcy publicznemu.

(16) Nabywców publicznych należy zachęcać do przeprowadzania konsultacji rynkowych przed rozpoczęciem postępowań o udzielenie zamówienia w celu lepszego zrozumienia dostępnych rozwiązań rynkowych, dojrzałości i struktury rynków dostaw oraz potencjalnych ograniczeń strategicznych lub operacyjnych.

(17) Negocjacje mogą umożliwić nabywcom publicznym poprawę jakości, efektywności i ogólnej wartości zamawianego rozwiązania, zwłaszcza gdy przedmiot zamówienia wymaga dostosowania do potrzeb operacyjnych lub wyważenia względów strategicznych. Możliwość negocjowania rozwiązań przy sukcesywnym zmniejszaniu liczby wykonawców w postępowaniu ma na celu osiągnięcie szerokiego dostępu do konkurencji z możliwością dopracowania rozwiązań i warunków umownych przez nabywcę publicznego w drodze negocjacji, jeżeli sprzyja to osiągnięciu najlepszej jakości za pieniądze. Jednocześnie konieczne jest wyjaśnienie, że prowadzenie negocjacji powinno nadal podlegać zabezpieczeniom zapewniającym równe traktowanie, proporcjonalność i ochronę szczególnie chronionych informacji handlowych. W związku z tym negocjacje powinny dotyczyć wyłącznie innych niż istotne cech robót budowlanych, usług i dostaw, które mają zostać zakupione; nabywcy publiczni powinni wyraźnie wskazać wszystkie niezbywalne elementy, które z kolei powinny obejmować zasadnicze warunki zamówienia, które mają decydujące znaczenie dla decyzji wykonawców o udziale w postępowaniu.

(18) Należy ustanowić nową, prostą i elastyczną procedurę otwartą, która umożliwi każdemu zainteresowanemu wykonawcy wyrażenie zainteresowania i złożenie oferty i w której stosowanie negocjacji i kryteriów kwalifikacji pozostaje fakultatywne dla nabywcy publicznego. Procedura otwarta powinna zapewnić nabywcom publicznym możliwość podjęcia decyzji o niestosowaniu kryteriów kwalifikacji, jeżeli nie jest to konieczne do zapewnienia dobrych wyników zamówień publicznych, a tym samym zniesienia jednego z głównych obciążeń dla udziału MŚP w zamówieniach publicznych.

(19) Należy ustanowić nową procedurę dynamiczną, aby zapewnić nabywcom publicznym łatwe w użyciu, szybkie i elastyczne narzędzie do udzielania zamówień u wstępnie utworzonej bazy dostawców poprzez docieranie, przed udzieleniem poszczególnych zamówień, do wszystkich zainteresowanych wykonawców dostępnych do wykonania zamówienia w całym okresie jego ważności. Negocjacje i stosowanie kryteriów kwalifikacji powinny być opcjonalne dla nabywców publicznych, podobnie jak w procedurze otwartej. Wykonawcy powinny mieć możliwość wyrażenia zainteresowania w prosty i prosty sposób, po prostu poprzez udostępnienie swojego profilu kwalifikowalności nabywcy publicznemu za pośrednictwem elektronicznej usługi kwalifikowalności. Ze względu na potencjalnie dużą liczbę wykonawców zainteresowanych dynamicznymi procedurami oraz w celu zapewnienia skuteczności administracyjnej i zagwarantowania sprawiedliwości nabywcy publiczni powinni mieć możliwość, w przypadku gdy liczba zainteresowanych dostawców przekracza określony poziom, zaproszenia jedynie ograniczonej liczby dostawców. Wybór wykonawców zaproszonych do składania ofert lub do negocjacji powinien odbywać się w drodze losowego, niezróżnicowanego określenia algorytmicznego lub, w przypadkach gdy dopuszczenie do procedury w pierwszej kolejności odbywa się na podstawie kryteriów kwalifikacji, bez dalszego wyboru albo na podstawie obiektywnych, niedyskryminacyjnych kryteriów wskazanych w publicznym podsumowaniu dotyczącym konkurencji.

(20) Organy publiczne w coraz większym stopniu stoją w obliczu złożonych wyzwań społecznych, które wymagają innowacyjnego i opartego na współpracy podejścia wykraczającego poza tradycyjne praktyki w zakresie zamówień publicznych. Nabywcy publiczni powinni mieć możliwość współtworzenia innowacyjnych rozwiązań, które skuteczniej zaspokajają potrzeby publiczne, w drodze procedury konkurencyjnej, w której wykonawcy są zachęcani do opracowywania rozwiązań opartych na wyzwaniach społecznych wskazanych przez nabywcę publicznego. Opracowywanie tych rozwiązań powinno odbywać się na różnych etapach, w tym na etapie konsultacji rynkowych, wyboru innowacyjnych propozycji rozwiązań, testowania i walidacji oraz oceny propozycji, a także komercyjnego zakupu rozwiązania, które nabywcy publiczni powinni mieć możliwość nabyć bezpośrednio od tego samego wykonawcy.

(21) Procedura ta umożliwia nabywcom publicznym zakup rozwiązania, które nie zostało jeszcze opracowane, i obejmuje w ramach tej samej procedury badania i rozwój tego rozwiązania, a także wszystkie etapy prowadzące do zakupu komercyjnego i obejmujące ten zakup. Procedura innowacyjna obejmuje pełny cykl zamówień publicznych na innowacje, być może od bardzo wczesnych etapów badań, przy czym przedmiotem zamówienia jest zakup rozwiązania, które nie zostało jeszcze opracowane. Różni się on zatem znacznie od zamówień na usługi badawczo-rozwojowe, które obejmują zamówienia przedkomercyjne, których przedmiotem nie jest zakup rozwiązania końcowego, lecz usługi badawczo-rozwojowe. W przeciwieństwie do procedury innowacyjnej zamówienia na usługi badawczo-rozwojowe nie obejmują zatem komercyjnego zastosowania produktu końcowego, który nie został jeszcze opracowany. Usługi badawcze i rozwojowe, w tym zamówienia przedkomercyjne, są regulowane [europejskim aktem o innowacjach] i należy je wyłączyć z zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia, aby uniknąć powielania działań. To wyłączenie zamówień na usługi badawcze i rozwojowe obejmuje zamówienia na usługi badawcze i rozwojowe jako takie i nie obejmuje elementów badań i rozwoju, które są częścią nowej procedury innowacyjnej.

(22) Udzielanie zamówień publicznych bez uprzedniej konkurencji powinno pozostać ściśle wyjątkowe i uzasadnione tylko wtedy, gdy konkurencja jest obiektywnie niemożliwa lub ewidentnie niewłaściwa i gdy dodatkowa elastyczność nie jest wykorzystywana do obchodzenia ogólnych zasad przejrzystości, równego traktowania i zdrowej konkurencji. W sytuacjach nadzwyczajnych, kryzysowych lub w przypadku poważnych zagrożeń transgranicznych nabywcy publiczni mogą być zmuszeni do szybkiego udzielania zamówień w celu zapewnienia ciągłości usług kluczowych, reagowania na pilne potrzeby publiczne lub ochrony zdrowia i bezpieczeństwa publicznego. Nabywcy publiczni powinni zatem mieć możliwość korzystania z uproszczonego mechanizmu zamówień bezpośrednich, bez uszczerbku dla innych unijnych instrumentów regulujących wspólne udzielanie zamówień lub reagowanie kryzysowe.

(23) Art. 11 Traktatu wymaga, aby wymogi ochrony środowiska były uwzględniane przy opracowywaniu i realizacji polityk i działań Unii. Należy zatem rozwijać polityki Unii z myślą o promowaniu w szczególności celów w zakresie łagodzenia zmiany klimatu i przystosowywania się do niej, w tym redukcji emisji, zrównoważonego wykorzystywania i ochrony zasobów wodnych i morskich, przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym, zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli oraz ochrony i odbudowy różnorodności biologicznej i ekosystemów. Zielone zamówienia publiczne powinny również przyczyniać się do rozwoju rynków pionierskich dla zrównoważonych bioproduktów i rozwiązań, zgodnie ze strategią dotyczącą biogospodarki. Konieczne jest wyjaśnienie, w jaki sposób nabywcy publiczni mogą przyczynić się do osiągnięcia takich celów, przy jednoczesnym zapewnieniu, aby uzyskali oni najlepszą jakość za daną cenę, a wszelkie warunki pozostały związane z przedmiotem zamówienia. Horyzontalne wymogi dotyczące zrównoważenia środowiskowego, które były wcześniej przewidziane w przepisach sektorowych, w szczególności w zakresie efektywności energetycznej i przejścia na gospodarkę o bardziej zamkniętym obiegu, należy ustanowić w niniejszym rozporządzeniu jako wymogi dotyczące zielonych zamówień publicznych, przy jednoczesnym zachowaniu podstawowej treści wymogów, które były wcześniej przewidziane w przepisach sektorowych. Aby zmniejszyć obciążenie administracyjne i ułatwić korzystanie z zielonych zamówień publicznych, nabywcy publiczni powinni mieć możliwość korzystania z istniejących wymogów i kryteriów środowiskowych opracowanych na szczeblu Unii, takich jak techniczne kryteria kwalifikacji określone w rozporządzeniu.

(UE) 2020/852 lub dobrowolnych kryteriów UE dotyczących zielonych zamówień publicznych opracowanych przez Komisję.

(24) W świetle kluczowej roli odpornych systemów żywnościowych w zapewnianiu bezpieczeństwa żywnościowego i ochronie zdrowia publicznego w niniejszym rozporządzeniu uznaje się znaczenie kwestii związanych ze zrównoważonym rozwojem gospodarczym, klimatycznym, środowiskowym i społecznym w zamówieniach publicznych na żywność. Te kwestie dotyczące żywności mogą obejmować, w zakresie, w jakim są związane z przedmiotem zamówienia, uczciwość i przejrzystość w łańcuchach dostaw żywności, metody produkcji ekologicznej, systemy jakości, wartość odżywczą i skutki dla zdrowia, świeżość i sezonowość, organizację łańcuchów dostaw żywności lub dobrostan zwierząt. Może to odegrać ważną rolę w przybliżaniu konsumentów, zwłaszcza w placówkach takich jak szkoły i szpitale, do zrównoważonej produkcji żywności. Ze względu na bardzo ograniczony wymiar transgraniczny zamówienia na usługi związane z dystrybucją żywności, takie jak usługi stołówkowe, usługi gastronomiczne, usługi w zakresie posiłków szkolnych, usługi restauracyjne i usługi w zakresie posiłków na kołach, podlegają procedurze bezpośredniego udzielania zamówień, w ramach której nabywcy publiczni mają dużą swobodę w uwzględnianiu i uwzględnianiu kwestii związanych z żywnością.

(25) W przypadku niektórych produktów lub rodzin produktów, w odniesieniu do których w przepisach Unii ustanowiono wymogi środowiskowe i przewidziano uprawnienia Komisji do zapisania szczegółowych przepisów dotyczących nabywców publicznych w tym zakresie, należy skonsolidować te uprawnienia w niniejszym rozporządzeniu, które powinno zatem przewidywać uprawnienie horyzontalne obejmujące przedmiotowe produkty. Zgodnie z logiką prawodawstwa sektorowego uprawnienie to powinno umożliwić Komisji ustanowienie w razie potrzeby szczegółowych wymogów dotyczących zielonych zamówień publicznych w odniesieniu do objętych nimi produktów, aby uniknąć fragmentacji rynku wewnętrznego i zwiększyć popyt na niektóre produkty. Uprawnienie to powinno umożliwić Komisji przyjmowanie aktów delegowanych w razie potrzeby, aby w pełni zachować treść przepisów zawartych wcześniej w prawodawstwie sektorowym, takich jak przepisy dotyczące efektywności energetycznej opon.

(26) Aby ułatwić i umożliwić nabywcom publicznym uwzględnianie kwestii społecznych, w stosownych przypadkach związanych z przedmiotem zamówienia i zgodnie z zasadami regulującymi zamówienia publiczne, w niniejszym rozporządzeniu połączono, w specjalnym rozdziale poświęconym kwestiom społecznym, cele społeczne UE o charakterze horyzontalnym. Cele te obejmują włączenie społeczne, wysokiej jakości miejsca pracy i godne warunki pracy, dostępność dla osób z niepełnosprawnościami, równouprawnienie płci i niedyskryminację, szkolenia, promowanie gospodarki społecznej, o której mowa w zaleceniu Rady C/2023/1344⁵, oraz skuteczną ochronę praw człowieka w odpowiednich łańcuchach dostaw. Należy podkreślić, że Unia uznaje i wspiera rolę partnerów społecznych na swoim poziomie, uwzględniając różnorodność systemów krajowych. Wymogi dostępności powinny nadal mieć charakter obowiązkowy w przypadku zamówień publicznych na towary, usługi i roboty budowlane przeznaczone do użytku osób fizycznych.

(27) Wykorzystując publiczną siłę nabywczą do szybkiego wprowadzania na rynek i rozwoju innowacyjnych rozwiązań, organy publiczne mogą pomóc w zniwelowaniu luki innowacyjnej i ułatwić przejście od ograniczonej pierwszej produkcji do testowania i walidacji do komercjalizacji. Takie podejście może przyczynić się do zwiększenia wydajności, poprawy dostępu do rynku dla MŚP, takich jak innowacyjne przedsiębiorstwa typu start-up i scale-up.

(28) W budownictwie, na które przypada około 30 % wartości udzielonych zamówień publicznych, innowacje są wspierane poprzez wykorzystanie modelowania informacji o budynku.

(BIM) jako standardowe podejście do zamówień publicznych i realizacji projektów. Wykorzystanie otwartych technologii cyfrowych BIM zmniejsza ryzyko związane z projektami i umożliwia bardziej efektywne procesy projektowania i budowy, a jednocześnie stale zwiększa wpływ na cele zrównoważonego rozwoju. W związku z tym nabywcy publiczni powinni co do zasady wykorzystywać je do realizacji zamówień o wysokiej wartości.

(29) Zagrożenia dla bezpieczeństwa i bezpieczeństwa publicznego mogą pojawić się w wielu różnych postępowaniach o udzielenie zamówienia, w tym poza sektorem obrony i newralgicznymi sektorami bezpieczeństwa sensu stricto. Nabywcy publiczni powinni być świadomi takiego ryzyka, oceniać je i eliminować przy opracowywaniu i przeprowadzaniu postępowań o udzielenie zamówienia oraz przy realizacji zamówień.

(30) Zamówienia publiczne w sektorach o kluczowym znaczeniu dla funkcjonowania społeczeństwa i gospodarki Unii, w tym w sektorach energii, transportu, zdrowia, infrastruktury cyfrowej, wody, żywności i rolnictwa oraz infrastruktury rynku finansowego, mogą powodować lub potęgować strategiczne podatności na zagrożenia, w przypadku gdy łańcuchy dostaw są skoncentrowane, nieprzejrzyste lub nadmiernie uzależnione od ograniczonej liczby podmiotów lub źródeł z państw trzecich. W przypadku gdy zamówienie publiczne ma zostać zrealizowane przez podmiot krytyczny w tych sektorach, nabywcy publiczni powinni, w stosownych przypadkach, uwzględnić w swoich zamówieniach publicznych środki dotyczące bezpieczeństwa dostaw i odporności, bez uszczerbku dla mających zastosowanie sektorowych przepisów Unii.

(31) Niniejsze rozporządzenie pozostaje bez uszczerbku dla stosowania zasad pomocy państwa i konkurencji, w szczególności art. 101, 102 i 107 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Środki przewidziane w niniejszym rozporządzeniu nie powinny być wykorzystywane do ograniczania lub zakłócania konkurencji w sposób sprzeczny z Traktatem o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

(32) Unia zawarła umowy międzynarodowe, które przewidują dostęp do jej rynków zamówień publicznych dla wykonawców i towarów, usług lub robót budowlanych z państw trzecich, w szczególności GPA i szereg umów o wolnym handlu zawierających zobowiązania dotyczące zamówień. Istnienie przyznanego dostępu do rynku zależy od rodzaju postępowania o udzielenie zamówienia, charakteru nabywcy publicznego, przedmiotu zamówienia, mających zastosowanie progów oraz szczególnych wyłączeń lub wyłączeń horyzontalnych wynegocjowanych w każdej umowie. Aby nadać skuteczność temu stopniowemu i specyficznemu dla danej procedury zakresowi, w niniejszym rozporządzeniu wprowadza się pojęcia „wykonawcy objętego niniejszą Umową” oraz „towarów, usług lub robót budowlanych objętych niniejszą Umową”, które określa się oddzielnie dla każdego postępowania o udzielenie zamówienia na podstawie międzynarodowych zobowiązań Unii mających zastosowanie do każdego poszczególnego zamówienia. Komisja powinna być uprawniona do przyjmowania aktów delegowanych w tej sprawie, zgodnie z odpowiednimi umowami międzynarodowymi, jeżeli jest to uzasadnione względami określonymi w niniejszym rozporządzeniu. W przypadku gdy kraje kandydujące zawarły z Unią umowę przewidującą dostęp do zamówień publicznych, wykonawcy, towary, usługi i roboty budowlane pochodzące z tych krajów powinni być uznawani za „wykonawców objętych niniejszą Umową” oraz „towary, usługi lub roboty budowlane objęte niniejszą Umową” do celów niniejszego rozporządzenia, zgodnie z warunkami określonymi w odpowiedniej umowie. Podejście to odzwierciedla perspektywę rozszerzenia i stopniowej integracji krajów kandydujących z rynkiem wewnętrznym Unii i ma na celu wspieranie ściślejszej integracji gospodarczej, zachęcanie do dostosowania regulacyjnego oraz wzmocnienie stosowania przepisów i norm Unii w jej bezpośrednim sąsiedztwie.

(33) Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w szczególności jego wyrokami w sprawie C-652/22 (Kolin)⁶ i w sprawie C-266/22 (Qingdao)⁷, prawa i zasady wynikające z unijnego prawa zamówień publicznych nie obejmują wykonawców, towarów, usług lub robót budowlanych pochodzących z państw trzecich, które nie są objęte takimi zobowiązaniami międzynarodowymi. Ta sama zasada powinna mieć również zastosowanie do towarów, w tym komponentów zamawianych produktów, usług lub robót budowlanych pochodzących z takich krajów. W oparciu o tę zasadę niniejsze rozporządzenie umożliwia nabywcom publicznym stosowanie wymogów dotyczących preferencji europejskiej, zgodnie z międzynarodowymi zobowiązaniami Unii.

(34) Komisja powinna być uprawniona do zamknięcia konkretnych postępowań o udzielenie zamówienia na rzecz wykonawców nieobjętych zobowiązaniami lub na towary, usługi lub roboty budowlane nieobjęte zobowiązaniami, pod warunkiem że takie zamknięcie leży w interesie Unii. Interes Unii w zamknięciu niektórych zamówień należy oceniać na podstawie oceny wszystkich istotnych interesów rozpatrywanych jako całość, w szczególności interesów gospodarczych, geopolitycznych i społecznych Unii, jej państw członkowskich i jej obywateli. Znaczenie takiego interesu Unii ilustrują sektory takie jak koleje i przemysł stoczniowy, które – jako sektory produkcyjne o charakterze podwójnego zastosowania – opierają się na infrastrukturze, aktywach ruchomych i technologiach informacyjno-komunikacyjnych (ICT) oraz systemach zarządzania ruchem, które muszą być odporne i krytyczne dla mobilności wojskowej, bezpieczeństwa i celów Unii w zakresie autonomii strategicznej. Ich strategiczne znaczenie zostało podkreślone w niedawnych inicjatywach Unii, w tym w strategii bezpieczeństwa gospodarczego UE, unijnym planie dotyczącym kolei dużych prędkości oraz unijnej strategii na rzecz przemysłu morskiego. WE wspólnym komunikacie w sprawie wzmocnienia bezpieczeństwa gospodarczego UE podkreślono również ryzyko związane z zaangażowaniem podmiotów wysokiego ryzyka we wrażliwe sektory i łańcuchy dostaw.

(35) Konieczne są jasne i jednolite przepisy dotyczące określania pochodzenia, aby zapewnić skuteczne i spójne stosowanie przepisów dotyczących międzynarodowego zasięgu i preferencji europejskich we wszystkich postępowaniach o udzielenie zamówienia. W niniejszym rozporządzeniu należy zatem ustanowić reguły pochodzenia do celów stosowania określonych w nim wymogów dotyczących preferencji europejskich. W przypadku gdy prawodawstwo Unii mające zastosowanie do konkretnych sektorów wprowadza wymogi dotyczące preferencji europejskiej, zasady te powinny mieć pierwszeństwo jako lex specialis. Dotyczy to w szczególności produktów leczniczych o krytycznym znaczeniu, w przypadku których w art. [18 ust. 2] rozporządzenia (UE).../... [odniesienie zostanie dodane po przyjęciu dokumentu COM(2025) 102 final] ustanowiono obowiązkowe przepisy dotyczące faworyzowania dostawców produktów leczniczych o krytycznym znaczeniu i ich substancji czynnych wytwarzanych w Unii, które w sposób wyczerpujący regulują stosowanie preferencji europejskiej w odniesieniu do produktów leczniczych o krytycznym znaczeniu objętych zakresem tego rozporządzenia. Jednocześnie w przypadku gdy przepisy sektorowe nie przewidują warunków stosowania tych wymogów, nabywcy publiczni powinni opierać się na przepisach horyzontalnych określonych w niniejszym rozporządzeniu.

(36) Niektóre umowy i koncesje udzielone na świadczenie usług publicznych w zakresie transportu objętego zakresem rozporządzenia (WE) nr 1370/2007⁸ są wyłączone z zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia. Przepisy rozdziału 4 dotyczącego „bezpieczeństwa i odporności” i rozdziału 5 dotyczącego „preferencji europejskiej” niniejszego rozporządzenia powinny mieć jednak zastosowanie do wszystkich umów i koncesji podlegających rozporządzeniu (WE) nr 1370/2007, aby zapewnić spójność w zakresie stosowania tych przepisów do wszystkich umów i koncesji, niezależnie od tego, czy podlegają one przepisom dotyczącym zamówień publicznych ustanowionym w niniejszym rozporządzeniu. Należy zatem odpowiednio zmienić rozporządzenie (WE) nr 1370/2007.

(37) Przepisy horyzontalne mające zastosowanie do wszystkich postępowań o udzielenie zamówienia na podstawie niniejszego rozporządzenia powinny opierać się na dobrze znanych pojęciach z dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/23/UE, 2014/24/UE i 2014/25/UE oraz na orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, modernizując i wyjaśniając je w razie potrzeby, aby lepiej osiągnąć cele określone w niniejszym rozporządzeniu, w tym w szczególności uczciwość i niedyskryminacyjną konkurencyjność postępowania o udzielenie zamówienia.

(38) Należy utrzymać istniejące wyłączenia z zakresu niektórych rodzajów zamówień udzielanych przez nabywców publicznych osobom prawnym kontrolowanym przez nich lub w ramach ustaleń dotyczących współpracy publiczno-publicznej. Ponieważ zamówienia, o których mowa w tych dwóch wyłączeniach, nie wchodzą w zakres niniejszego rozporządzenia, państwa członkowskie mają swobodę wprowadzenia bardziej rygorystycznych przepisów lub otwarcia tych zamówień na konkurencję w swoim prawie krajowym. Współpraca wyłącznie między władzami lokalnymi i regionalnymi, ponieważ z mniejszym prawdopodobieństwem pociąga za sobą ryzyko zakłócenia konkurencji z wykonawcami, powinna być wyłączona z zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia na mniej rygorystycznych warunkach. Ponadto należy również utrzymać istniejącą możliwość polegania przez podmioty zamawiające na ugruntowanych powiązaniach strukturalnych z przedsiębiorstwami powiązanymi lub wspólnymi przedsięwzięciami w celu prowadzenia określonej działalności.

(39) Nadmiernie szczegółowe specyfikacje często przyczyniają się do niepotrzebnego ograniczania udziału wykonawców i hamują innowacje. Aby ułatwić funkcjonowanie konkurencyjnych rynków zamówień, specyfikacje określające cechy robót budowlanych, dostaw lub usług będących przedmiotem zamówienia powinny co do zasady być sporządzane z uwzględnieniem wymogów funkcjonalnych. Oferty wariantowe powinny być w większym stopniu stosowane w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego, ponieważ mogą przyczynić się do zwiększenia konkurencji oraz wspierania innowacyjnych i opłacalnych rozwiązań. Dzięki umożliwieniu wykonawcom proponowania alternatywnych podejść nabywcy publiczni mogliby skorzystać z szerszej gamy ofert lepiej dostosowanych do ich potrzeb. Takie podejście mogłoby również przynieść korzyści MŚP, umożliwiając im zaproponowanie elastycznych, innowacyjnych lub bardziej specjalistycznych rozwiązań, które mogą różnić się od standardowych specyfikacji i lepiej odzwierciedlać ich szczególną wiedzę fachową lub modele biznesowe.

(40) W celu zapewnienia niedyskryminacyjnego dostępu do zamówień niezwykle ważne jest, aby wszelkie kryteria i warunki stosowane w postępowaniach o udzielenie zamówienia pozostawały bezpośrednio lub pośrednio związane z przedmiotem zamówienia, związane z istotą zamawianych towarów, usług i robót budowlanych lub, bez związku z istotą, mające bezpośredni wpływ na te towary, usługi i roboty budowlane. Ponieważ pojęcie związku przedmiotowego było przedmiotem szkodliwych rozbieżnych interpretacji, pojęcie to należy wyjaśnić w niniejszym rozporządzeniu. Przykłady względów związanych z przedmiotem danego zamówienia mogą obejmować fakt, że przy wytwarzaniu zakupionych produktów nie stosowano toksycznych substancji chemicznych, że zakupione usługi są świadczone przy użyciu energooszczędnych maszyn lub energooszczędnych metod produkcji, że dany produkt pochodzi ze sprawiedliwego handlu, w tym wymóg zapłaty producentom ceny minimalnej i premii cenowej, że pracownikom zaangażowanym w realizację danego zamówienia zapewnia się godziwe wynagrodzenie. Warunek bezpośredniego lub pośredniego związku z przedmiotem zamówienia wyklucza kryteria i warunki dotyczące ogólnej polityki przedsiębiorstwa.

(41) Znaki są cennym środkiem dowodowym, który pomaga nabywcom publicznym uwzględnić w zamówieniach publicznych kwestie środowiskowe, społeczne lub inne kwestie strategiczne. Nabywcy publiczni, którzy chcą nabyć produkty, usługi lub roboty budowlane o szczególnych cechach środowiskowych, społecznych lub innych, powinni mieć możliwość powoływania się na określone etykiety, pod warunkiem że ich wymogi są związane z przedmiotem zamówienia i spełniają określone wymogi dotyczące jakości etykiety. W przypadku gdy nabywcy publiczni podejmują decyzję o złożeniu wniosku o oznakowanie ekologiczne, powinni zwrócić się o oznakowanie ekologiczne w całym cyklu życia, zweryfikowane przez osoby trzecie i charakteryzujące się wysokim poziomem ambicji, a w przypadku przyjęcia kryteriów oznakowania ekologicznego UE dla produktu, usługi lub obiektu budowlanego powinni w pierwszej kolejności wymagać oznakowania ekologicznego UE, które jest oficjalnym dobrowolnym programem UE na rzecz doskonałości środowiskowej towarów i usług.

(42) Aby wydatki publiczne stały się bardziej efektywnym narzędziem inwestycyjnym zgodnym ze strategicznymi celami polityki Unii, należy położyć większy nacisk na długoterminowe korzyści publiczne, a nie koncentrować się wyłącznie na najniższych kosztach początkowych. Umieszczenie jakości w centrum zamówień publicznych umożliwi nabywcom publicznym nabywanie robót budowlanych, dostaw i usług, które zapewniają lepsze gwarancje zaspokojenia ich potrzeb w dłuższej perspektywie, a jednocześnie służą ogólnym celom społecznym. W związku z tym zamówienia publiczne powinny co do zasady być udzielane na podstawie najlepszej relacji jakości do ceny, umożliwiającej nabywcom publicznym porównywanie ofert nie tylko pod względem ceny, ale również kryteriów jakościowych związanych z przedmiotem zamówienia, w tym, w stosownych przypadkach, aspektów środowiskowych, społecznych, związanych z innowacjami, preferencją europejską, bezpieczeństwem i odpornością, a także rachunku kosztów cyklu życia. Ocena takich kryteriów udzielenia zamówienia powinna opierać się na wystarczających zabezpieczeniach zapewniających uczciwość procesu oceny, takich jak rozdzielenie ocen cen i jakości oraz zapewnienie stosowania zasady „dwóch par oczu”, ale mogłaby również obejmować inne środki, takie jak przeprowadzanie indywidualnych ocen przed zbiorowymi obradami, utrzymywanie udokumentowanej ścieżki audytu i publikowanie wszystkich uzasadnień punktacji w odniesieniu do zamówień o wysokiej wartości. Należy zatem przewidzieć minimalną wagę wynoszącą 30 % i 50 % w przypadku zamówień pracochłonnych, przy czym 50 % powinno uwzględniać istotne względy społeczne, w odniesieniu do kryteriów jakości na etapie udzielania zamówienia, jednocześnie umożliwiając nabywcom publicznym odstąpienie od tego wymogu, w przypadku gdy jakość zamawianych robót budowlanych, dostaw lub usług można w wystarczającym stopniu zapewnić za pomocą specyfikacji, warunków realizacji zamówień lub połączenia któregokolwiek z tych instrumentów z kryteriami udzielenia zamówienia.

(43) MŚP odgrywają kluczową rolę w gospodarce Unii. W związku z tym postępowania o udzielenie zamówienia należy opracowywać w sposób proporcjonalny, unikając zbędnych obciążeń administracyjnych i finansowych, aby ułatwić MŚP dostęp do zamówień publicznych, w tym jako pojedynczym bezpośrednim wykonawcom lub członkom grup wykonawców. Oczekuje się, że przeprowadzanie zamówień publicznych za pośrednictwem nowego ekosystemu cyfrowego znacznie zmniejszy bariery proceduralne i administracyjne dla MŚP, w tym wymogi dotyczące dokumentacji i rejestracji. Podział zamówień na znaczące części pozostaje jednym z głównych narzędzi ułatwiających udział MŚP w zamówieniach publicznych i dywersyfikujących bazę dostawców. W związku z tym nabywcy publiczni powinni aktywnie rozważyć podział na części w ramach procesu projektowania zamówień. W związku z istnieniem w szeregu państw członkowskich bardziej rygorystycznych systemów krajowych, które państwa członkowskie powinny móc utrzymać, państwa członkowskie powinny mieć możliwość nakładania bardziej rygorystycznych przepisów dotyczących podziału na części. Szybkie płatności, w tym za pośrednictwem łańcucha dostaw, dodatkowo przyczyniają się do zabezpieczenia i wzmocnienia sytuacji finansowej MŚP, podobnie jak płatności zaliczkowe, do których należy zatem zachęcać.

(44) Aby zapewnić rzetelne procedury udzielania zamówień, które zapewniają najlepszą relację jakości do ceny, nabywcy publiczni powinni odrzucać oferty, w przypadku których nie można odpowiednio wyjaśnić rażąco niskich cen. Należy wyjaśnić okoliczności, w których oferty wydają się rażąco niskie, oraz warunki, na jakich oferenci mogą się powoływać w celu wyjaśnienia swoich cen i elementów ceny.

(45) Konieczne jest również wprowadzenie jaśniejszych przepisów dotyczących niektórych aspektów związanych z etapem realizacji zamówienia, w tym płatności, ze względu na jego ścisły związek z samym postępowaniem o udzielenie zamówienia. Należy wyjaśnić, w jaki sposób nabywcy publiczni mogą stosować mechanizmy dostosowawcze podczas realizacji zamówień oraz w jaki sposób można modyfikować zamówienia, zwłaszcza w nieprzewidzianych okolicznościach. Należy wprowadzić jasny i przejrzysty mechanizm dostosowania, aby umożliwić nabywcom publicznym zmianę warunków umowy w sposób przewidywalny i proporcjonalny. Należy uprościć przepisy dotyczące modyfikacji umowy, aby umożliwić ich lepsze stosowanie w sytuacjach uzasadniających modyfikację bez przeprowadzania nowej procedury konkurencyjnej. Niezbędne są solidne zabezpieczenia w celu zapewnienia, aby wszelkie istotne zmiany umowy, w szczególności dotyczące zakresu i treści wzajemnych praw i obowiązków stron, podlegały odpowiedniemu uzasadnieniu, w stosownych przypadkach, uprzedniej publikacji i potencjalnej kontroli w celu zwalczania potencjalnych nadużyć. W przypadku gdy modyfikacje przekraczają 50 % pierwotnej szacunkowej wartości zamówienia, istnieje zwiększone ryzyko, że takie modyfikacje zmieniłyby równowagę ekonomiczną zamówienia, w związku z czym takie modyfikacje powinny podlegać zwiększonym obowiązkom w zakresie przejrzystości.

(46) Należy ustanowić przepisy zapewniające identyfikowalność decyzji podejmowanych w trakcie całego postępowania o udzielenie zamówienia. Dokumentacja poszczególnych postępowań o udzielenie zamówienia pozostaje kluczowa dla potwierdzenia właściwego stosowania niniejszego rozporządzenia. Powinien on być w miarę możliwości zautomatyzowany na elektronicznych platformach zamówień publicznych. Przejrzystość możliwości w zakresie zamówień publicznych jest podstawą zapewnienia wszystkim wykonawcom w całej Unii równego dostępu do zamówień publicznych w całej Unii. Należy zatem zagwarantować właściwą publikację takich informacji za pomocą przepisów dotyczących informacji, które mają być publikowane. Aby umożliwić podejście skoncentrowane na danych, w niniejszym rozporządzeniu należy określić ogólne kategorie informacji. Kategorie informacji są pogrupowane, co pozwala na uzyskanie kompleksowego obrazu od etapu planowania zamówień po zakończenie umowy, co prowadzi do gromadzenia odpowiednich punktów danych, a nie do bardziej statycznego skoncentrowania się na formularzach w formie papierowej, co wspiera zmniejszenie obciążeń administracyjnych. W niniejszym rozporządzeniu należy również określić terminy i warunki publikacji, w tym na szczeblu krajowym.

(47) Koncesje i zamówienia publiczne mają ten sam główny cel, jakim jest umożliwienie nabywcom publicznym zaspokojenia potrzeb publicznych za pomocą robót budowlanych lub usług. Różnią się one przede wszystkim strukturą wynagrodzeń, a nie ich zasadniczym celem. Biorąc pod uwagę ich podobieństwa, w tym zależność od konkurencyjnych procedur wyboru, realizację horyzontalnych celów polityki i potencjalne wykorzystanie aktywów publicznych, należy w jak największym stopniu zharmonizować ich ramy prawne, aby zwiększyć jasność, zmniejszyć złożoność i zapewnić spójną realizację priorytetów Unii. Podejście to, poparte elastycznymi przepisami proceduralnymi, zapewnia nabywcom publicznym jaśniejsze wytyczne przy jednoczesnym zachowaniu niezbędnych rozróżnień.

(48) Aby rozwiać wątpliwości koncepcyjne wynikające z definicji koncesji zawartej w dyrektywie 2014/23/UE oraz odróżnić ją od innych rodzajów umów, takich jak umowy dzierżawy gruntów, konieczne jest wyjaśnienie definicji koncesji i pojęcia ryzyka operacyjnego, które stanowią decydujące kryterium kwalifikowania umowy jako koncesji. Elementy definicji określone w niniejszym rozporządzeniu należy rozumieć jako ograniczone do określenia zakresu niniejszego rozporządzenia, bez wpływu na definicje ryzyka operacyjnego do celów innych obszarów polityki. Nowa definicja powinna koncentrować się bezpośrednio na narażeniu koncesjonariusza na niepewne wyniki gospodarcze, które mogą mieć wpływ na odzyskanie inwestycji i kosztów operacyjnych w normalnych warunkach rynkowych, a nie opierać się na sztywnych, nadmiernie nakazowych kategoriach ryzyka. Podejście to gwarantuje, że czynniki takie jak ryzyko związane z popytem, podażą, dostępnością, cyklem życia lub wydajnością nie są traktowane jako samodzielne kryteria prawne, lecz jako ilustracja bazowej ekspozycji ekonomicznej, która charakteryzuje przeniesienie ryzyka operacyjnego. Mechanizm regulacyjny, w ramach którego operatorzy otrzymują wynagrodzenie zgodnie z taryfami ustawowymi lub regulowanymi, które w pełni rekompensują ich koszty inwestycji i koszty operacyjne, eliminując tym samym rzeczywiste ryzyko operacyjne, nie stanowi koncesji w rozumieniu niniejszego rozporządzenia. Środki regulacyjne, których głównym celem jest przyznanie wsparcia finansowego, lub inne zachęty nie powinny jako takie być uznawane za koncesje tylko dlatego, że są przyznawane w drodze procedury konkurencyjnej i nakładają pewne wymogi na beneficjentów. Prawa drogi związane z budową i eksploatacją stałych linii lub sieci również nie powinny być uznawane za koncesje, jeżeli nie pociągają za sobą obowiązku świadczenia usług lub nabycia usług przez organ publiczny.

(49) Aby zapewnić skuteczne zarządzanie koncesjami od przygotowania do wdrożenia, niniejsze rozporządzenie wprowadza elementy ustrukturyzowanego zarządzania umowami, w tym uprzednią ocenę ryzyka w celu sprawdzenia, czy rzeczywiste i ekonomicznie uzasadnione ryzyko operacyjne zostało przeniesione na koncesjonariusza. Ta wcześniejsza ustrukturyzowana ocena ryzyka powinna określać główne kategorie ryzyka i określać, na podstawie obiektywnych elementów, podział ryzyka między stronami. W tym celu należy uwzględnić odpowiednią zdolność stron do kontrolowania wystąpienia lub skutków danego ryzyka lub wpływania na nie, nie zwalniając przy tym koncesjonariusza z narażenia na potencjalne straty, nawet jeżeli nabywca publiczny ponosi część ryzyka lub jeżeli ogólne narażenie na potencjalne straty jest ograniczone. Okres obowiązywania koncesji powinien być proporcjonalny nie tylko do czasu potrzebnego koncesjonariuszowi na odzyskanie nakładów inwestycyjnych, ale również do przewidywalnych zmian sektorowych, takich jak zmiany technologiczne, środowiskowe, klimatyczne lub społeczne, które mogłyby wpłynąć na realizację koncesji. Zbyt długi czas trwania może zwiększyć potrzebę istotnych zmian, podważając tym samym początkową alokację ryzyka i warunki konkurencji. Umowy powinny umożliwiać dostosowanie się do zmieniających się wymogów dotyczących zrównoważonego rozwoju, postępu technologicznego, bezpieczeństwa, innowacji i odporności, zapewniając, aby koncesje pozostawały adekwatne do zakładanych celów przez cały cykl ich życia.

(50) Przepisy dotyczące modyfikacji koncesji okazały się trudne do zastosowania w praktyce. Niniejsze rozporządzenie, zachowując istniejące w ramach wyjątki od zakazów wprowadzania zmian, wprowadza zatem jaśniejsze limity lepiej odzwierciedlające realia gospodarcze koncesji, a mianowicie wymóg zachowania równowagi gospodarczej i zakaz wprowadzania zmian w istotnych elementach konkurencji. W celu zwiększenia przejrzystości w zakresie modyfikacji umów niniejsze rozporządzenie wprowadza obowiązek publikacji ex ante w przypadku istotnych modyfikacji (przekraczających 50 %), który powinien działać jako zabezpieczenie przed nadużyciami.

(51) Dostawcy usług w zakresie e-zamówień, zarówno publiczni, jak i prywatni, odgrywają ważną rolę w zamówieniach publicznych, ułatwiając bezpieczną komunikację elektroniczną. Konieczne jest zatem ustanowienie w odniesieniu do nich określonych wymogów, aby zapewnić funkcjonowanie interoperacyjnej wymiany informacji, a także odporność sieci interoperacyjności. Aby zapewnić wykonawcom łatwy dostęp do transgranicznych postępowań o udzielenie zamówienia, Komisja powinna ustanowić i obsługiwać platformę e-zamówień zawierającą podstawowe funkcje niezbędne do dostępu do postępowań o udzielenie zamówienia i ich prowadzenia.

(52) Aby poprawić transgraniczny dostęp do postępowań o udzielenie zamówienia, należy ustanowić normę europejską dotyczącą postępowań o udzielenie zamówienia, która umożliwi wykonawcom przekazywanie informacji elektronicznych, takich jak oferty, nabywcom publicznym korzystającym z innych usług. Ponadto europejska organizacja normalizacyjna powinna również zwrócić się o opracowanie normy europejskiej dotyczącej szczegółów zamówienia. Należy również wyjaśnić, że komunikacja elektroniczna bezpośrednio za pośrednictwem platformy e-zamówień wybranej przez nabywcę publicznego pozostaje dozwolona, jeżeli jest zgodna z przepisami dotyczącymi komunikacji elektronicznej.

(53) Ważnym elementem uproszczenia procedur udzielania zamówień jest zmniejszenie obciążenia administracyjnego związanego z kontrolą kwalifikowalności wykonawcy. W tym celu Komisja powinna ustanowić elektroniczną usługę kwalifikowalności, która zapewnia informacje z aktualnego narzędzia cyfrowych poświadczeń biznesowych wykonawcy, a także każdego członka konsorcjum lub podwykonawcy uczestniczącego w danym postępowaniu o udzielenie zamówienia. Dzięki połączeniu z krajowymi bazami danych nabywcy publiczni mogą otrzymywać aktualne informacje na temat kwalifikowalności wykonawcy.

(54) Dane dotyczące zamówień publicznych, w tym dane dotyczące umów, mają wiele ważnych zastosowań i celów: może dostarczyć wskazówek dotyczących funkcjonowania rynku wewnętrznego i pomóc w wykrywaniu nadużyć finansowych, korupcji, zmowy i uchybień. Tam, gdzie nabywcom publicznym zapewnia się większą elastyczność w prowadzeniu postępowań o udzielenie zamówienia, ważna jest ogólna lepsza jakość danych w celu poprawy monitorowania. Państwa członkowskie powinny zatem ustanowić krajowe przestrzenie danych dotyczących zamówień publicznych. Chociaż dostęp do danych dotyczących zamówień publicznych jest bardzo istotny, nie jest konieczne wymaganie powielania danych z różnych źródeł, ponieważ wiąże się to ze zwiększonymi kosztami bez dostrzegalnych korzyści. Dlatego też krajowe przestrzenie danych powinny zapewniać dostęp do danych, w tym danych, które mogą być przechowywane w innych bazach danych, tylko wtedy, gdy jest to konieczne, przechowując lub pobierając informacje. Jeżeli istnieją już bazy danych dotyczących zamówień publicznych, powinny one stanowić podstawę krajowych przestrzeni danych dotyczących zamówień publicznych. Przestrzeń danych dotyczących zamówień publicznych została utworzona przez Komisję w celu przechowywania i wymiany informacji na temat zamówień publicznych i powinna otrzymywać informacje na temat zamówień z krajowych przestrzeni danych dotyczących zamówień publicznych.

(55) Platformy e-zamówień stanowią infrastrukturę krytyczną stanowiącą podstawę zamówień publicznych w całej Unii. Informacje przetwarzane za pośrednictwem takich systemów mają bardzo wrażliwy charakter. Koncentracja takich danych w ramach platform będących własnością państw trzecich, znajdujących się pod ich kontrolą lub pod ich bezprawnym wpływem stwarza znaczne ryzyko dla interesów Unii lub co najmniej jednego z jej państw członkowskich w zakresie bezpieczeństwa i bezpieczeństwa publicznego. Takie ryzyko obejmuje nieuprawniony dostęp do wrażliwych danych dotyczących zamówień, ingerencję w integralność lub dostępność platform zamówień publicznych, narażenie na cyberataki lub szpiegostwo ułatwiane przez zagraniczne podmioty państwowe oraz potencjalne wykorzystywanie informacji o zamówieniach do celów gospodarczych lub strategicznych ze szkodą dla Unii. Zapewnienie, aby dostawcy usług w zakresie e-zamówień oraz krajowe przestrzenie danych dotyczących zamówień publicznych pozostały wolne od struktur własności lub mechanizmów kontroli, które niosą ze sobą ryzyko nadmiernej ingerencji, ma zatem zasadnicze znaczenie dla ochrony bezpieczeństwa i odporności infrastruktury zamówień publicznych.

(56) Skuteczność niniejszego rozporządzenia zależy nie tylko od jasnych zasad, ale również od solidnych rozwiązań w zakresie zarządzania na szczeblu krajowym. Państwa członkowskie powinny zatem zapewnić ustrukturyzowane i oparte na dowodach ramy monitorowania funkcjonowania swoich systemów zamówień publicznych, w oparciu o dane dostępne w ich krajowych przestrzeniach danych dotyczących zamówień publicznych, aby identyfikować niedociągnięcia, oceniać wyniki i konkurencję, wykrywać ryzyko systemowe i oceniać postępy w realizacji celów niniejszego rozporządzenia. Takie monitorowanie powinno wspierać ciągłe doskonalenie krajowych systemów zamówień publicznych i powinno obejmować między innymi bariery dla konkurencji i dostępu do rynku, w tym dla MŚP, podatność na korupcję i nadużycia finansowe, zależności w łańcuchu dostaw oraz absorpcję zrównoważonego rozwoju, innowacji i cyfryzacji. Wyniki tego monitorowania powinny być regularnie podawane do wiadomości publicznej i uwzględniane w okresowych sprawozdaniach przedkładanych Komisji.

(57) Państwa członkowskie powinny również wyznaczyć krajowy organ koordynujący, aby zapewnić skuteczną koordynację między odpowiednimi organami krajowymi, ułatwić współpracę i wymianę informacji między tymi organami oraz działać jako pojedynczy punkt kontaktowy dla Komisji, właściwych organów innych państw członkowskich i odpowiednich zainteresowanych stron.

(58) Profesjonalizacja jest kluczowym czynnikiem zapewniającym skuteczne, efektywne i oparte na uczciwości zamówienia publiczne. Wymaga to długoterminowego i strategicznego podejścia do rozwijania i utrzymywania umiejętności i kompetencji nabywców publicznych w całym cyklu zamówień publicznych. Strategia krajowa powinna zapewnić spójne ramy ustalania priorytetów, koordynowania środków, monitorowania postępów i dostosowywania wysiłków na rzecz profesjonalizacji w miarę upływu czasu. Środki profesjonalizacji powinny uwzględniać różne potrzeby nabywców publicznych na każdym szczeblu zarządzania, ze szczególnym uwzględnieniem nabywców o ograniczonych zdolnościach administracyjnych. Takie środki powinny również ułatwiać udział wykonawców, w szczególności MŚP, oraz wspierać inne podmioty przyczyniające się do funkcjonowania systemu zamówień publicznych. Odpowiednie struktury wsparcia, takie jak centra kompetencji, jednostki szkoleniowe, usługi doradcze lub centra informacyjne, odgrywają ważną rolę we wzmacnianiu profesjonalizacji nabywców publicznych i poprawie ogólnych wyników systemu zamówień publicznych.

(59) Nadużycia finansowe, faworyzowanie, zmowa, korupcja i konflikty interesów nadal stanowią poważne zagrożenie dla integralności i skuteczności zamówień publicznych. W związku z tym, aby uniknąć wszelkich zakłóceń konkurencji i zapewnić równe traktowanie wszystkich wykonawców, w tym w ramach realizacji zamówienia. Nabywcy publiczni powinni być zobowiązani do stosowania odpowiednich, proporcjonalnych i skutecznych środków w celu zapobiegania takiemu ryzyku, jego identyfikowania i eliminowania w całym okresie przygotowywania, udzielania i wykonywania zamówień. Państwa członkowskie powinny wspierać te wysiłki za pomocą odpowiednich narzędzi, w tym opartych na danych instrumentów analizy ryzyka, takich jak Arachne+, które jest instytucjonalnym narzędziem Komisji do eksploracji danych i punktowej oceny ryzyka mającym pomóc w wykrywaniu nadużyć finansowych, konfliktów interesów i nieprawidłowości mających wpływ na budżet UE oraz zapobieganiu im. Nowy ekosystem cyfrowy zamówień publicznych w Unii ma na celu zapewnienie przejrzystości i rozliczalności, przyczyniając się tym samym do zmniejszenia ryzyka dla integralności procedur.

(60) W celu dostosowania się do szybkich zmian technicznych, gospodarczych i regulacyjnych należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjmowania aktów zgodnie z art. 290 Traktatu w odniesieniu do szeregu innych niż istotne elementów niniejszego rozporządzenia: zmianę progów dotyczących zamówień publicznych co dwa lata w celu uwzględnienia różnic w równoważności SDR, nałożenie wymogów środowiskowych w odniesieniu do zamówień na niektóre produkty, zmianę wykazu przepisów Unii wprowadzających wymogi w zakresie zrównoważonego rozwoju produktów lub technologii, w razie potrzeby po przyjęciu nowych odpowiednich aktów prawnych Unii, zmianę progu stosowania BIM w zamówieniach publicznych, przyjęcie obowiązkowych specyfikacji i innych kryteriów udzielania zamówień publicznych, w przypadku gdy elementy te odnoszą się do zidentyfikowanych interesów Unii w zakresie bezpieczeństwa i bezpieczeństwa publicznego lub w przypadku zidentyfikowania strategicznych zależności lub ryzyka, zmianę definicji objętych nią wykonawców, towarów, usług lub robót budowlanych lub uzupełnienie niniejszego rozporządzenia poprzez zobowiązanie nabywców publicznych do stosowania dowolnego z dobrowolnych środków ograniczających określonych w niniejszym rozporządzeniu, zmianę lub rozszerzenie wymaganych informacji o zamówieniach, wyznaczenie lub ustanowienie sieci interoperacyjności oraz ustanowienie zasad zarządzania elektronicznym systemem kwalifikowalności i wyznaczenie cyfrowego narzędzia poświadczeń przedsiębiorstwa oraz powiązanej sieci. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym na poziomie ekspertów, oraz aby konsultacje te prowadzone były zgodnie z zasadami określonymi w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie lepszego stanowienia prawa⁹. W szczególności zapewnienie równego udziału w przygotowaniu

⁹ Dz.U. L 123 z 12.5.2016, s. 1, http://data.europa.eu/eli/agree_interinstit/2016/512/oj.

akty delegowane, Parlament Europejski i Rada otrzymują wszelkie dokumenty w tym samym czasie co eksperci państw członkowskich, a eksperci tych instytucji mogą systematycznie brać udział w posiedzeniach grup eksperckich Komisji zajmujących się przygotowaniem aktów delegowanych.

(61) W celu zapewnienia jednolitych warunków wykonywania niniejszego rozporządzenia należy powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze do przyjmowania decyzji dotyczących poziomów konkurencji na niektórych rynkach oraz wykonalności wyłączenia niektórych rodzajów nabywców publicznych z przepisów dotyczących zamówień publicznych; określenie, jakiego rodzaju konkretne informacje powinny być zawarte w każdym podsumowaniu publicznym, oraz ustanowienie połączenia podsumowań publicznych i kolejności konkretnych informacji zawartych w wielu podsumowaniach publicznych, a także powiązanych wymogów dla nabywców publicznych i dostawców usług e-zamówień w zakresie ponownego wykorzystywania informacji; ustalenia dotyczące wdrażania sieci interoperacyjności, elektronicznej usługi kwalifikowalności i wymiany danych; ustanowienie wspólnych specyfikacji obejmujących wymogi dotyczące semantycznego modelu danych w postępowaniach o udzielenie zamówienia; oraz w celu określenia informacji dotyczących zamówień, które należy udostępnić krajowej przestrzeni danych dotyczących zamówień publicznych (NPPDS) i przestrzeni danych dotyczących zamówień publicznych (PPDS), wskazania jej jako publicznie dostępnej, warunków publikacji, takich jak data publikacji w przypadku początkowo niedostępnych publicznie informacji, oraz źródła wymogów walidacji technicznej. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011¹⁰.

(62) Ponieważ cel niniejszego rozporządzenia, a mianowicie harmonizacja przepisów dotyczących procedur udzielania zamówień publicznych, nie może zostać osiągnięty w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, natomiast ze względu na jego rozmiary i skutki możliwe jest jego lepsze osiągnięcie na poziomie Unii, może ona podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu.

(63) Niniejsze rozporządzenie wprowadza szczegółowe regulacje, konsolidując odpowiednie przepisy dotyczące zamówień publicznych zawarte w prawodawstwie sektorowym w jedno prawodawstwo referencyjne, tj. niniejsze rozporządzenie. Zapewnia on ogólne ramy dla przepisów dotyczących zamówień publicznych, które mają znaczenie nie tylko dla poszczególnych sektorów, a tym samym znacznie uprości stosowanie tych przepisów w praktyce. W celu skreślenia i włączenia do niniejszego rozporządzenia odpowiednich przepisów dotyczących zamówień publicznych, które mają zastosowanie niezależnie od rodzaju danego produktu, konieczna jest zatem zmiana rozporządzeń (UE) 2023/1542¹¹, (UE) 2024/1157¹², (UE) 2024/1252¹³, (UE) 2024/1735¹⁴, (UE) 2024/1781¹⁵, (UE) 2024/2847¹⁶, (UE) 2024/3110¹⁷ i (UE) 2025/40¹⁸ oraz dyrektyw 2008/98/WE¹⁹, (UE) 2019/882²⁰, (UE) 2022/2381²¹, (UE) 2023/1791²² i (UE) 2024/1760²³. Należy zmienić rozporządzenie (WE) nr 1370/2007, aby przepisy dotyczące bezpieczeństwa, bezpieczeństwa dostaw i preferencji europejskiej przewidziane w niniejszym rozporządzeniu miały zastosowanie do tego rozporządzenia.

(64) Należy uchylić dyrektywy 2014/23/UE, 2014/24/UE i 2014/25/UE.

(65) Z uwagi na skalę i nowatorski charakter reform wprowadzonych niniejszym rozporządzeniem, w tym ustanowienie wspólnego ekosystemu cyfrowego i przestrzeni danych, wzmocnienie strategicznych przepisów dotyczących zamówień publicznych oraz nowe wymogi w zakresie zarządzania i monitorowania, stosowanie niniejszego rozporządzenia należy odroczyć o dwa lata.

(66) Zgodnie z art. 42 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2018/1725²⁴ skonsultowano się z Europejskim Inspektorem Ochrony Danych, który wydał opinię w dniu [INSERT],

PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

1. https://commission.europa.eu/topics/competitiveness/draghi-report_en.

2. consilium.europa.eu/media/ny3j24sm/much-more-than-a-market-report-by-enrico-letta.pdf.

3. https://commission.europa.eu/topics/competitiveness/clean-industrial-deal_en.

4. https://commission.europa.eu/topics/competitiveness/competitiveness-compass_en.

5. Sprawozdanie specjalne z 2023 r. dotyczące zamówień publicznych w UE https://www.eca.europa.eu/en/publications?ref=SR-2023-28.

6. consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2024/05/24/council-adopts-conclusions-on-the-court-of- auditors-report-on-public-procurement/pdf/.

7. https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-10-2025-0174_EN.pdf.

8. https://data.europa.eu/doi/10.2863/0379789.

9. https://www.eesc.europa.eu/en/our-work/opinions-information-reports/opinions/review-european- Publiczno-zamówienia-ramy prawne.

10. https://commission.europa.eu/publications/simpler-clearer-and-better-enforced-eu-rulebook_en.

11. Sprawa C-652/22, Kolin İnİaat Turizm Sanayi ve Ticaret Aű przeciwko Państwowej Komisji Nadzoru nad Procedurami Zamówień Publicznych; Sprawa C-266/22, CRRC Qingdao Sifang Co. Ltd i Astra Vagoane Călători SA przeciwko Autoritatea pentru Reformă Feroviară i Alstom Ferroviaria SpA.

12. Różnica w kosztach przedstawiona w ocenie skutków finansowych regulacji i w ocenie skutków wynika z faktu, że ocena skutków finansowych regulacji obejmuje wszystkie koszty, podczas gdy ocena skutków uwzględnia jedynie dodatkowe koszty wprowadzone w ramach środków z zakresu polityki oprócz tzw. zwykłych kosztów. Istnieją również niewielkie różnice w klasyfikacji i prezentacji kosztów wynikające z wymogów rozporządzenia finansowego.

13. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1252 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie ustanowienia ram na potrzeby zapewnienia bezpiecznych i zrównoważonych dostaw surowców krytycznych oraz zmiany rozporządzeń (UE) nr 168/2013, (UE) 2018/858, (UE) 2018/1724 i (UE) 2019/1020 (Dz.U. L, 2024/1252, 3.5.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1252/oj).

14. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1735 z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia ram środków na rzecz wzmocnienia europejskiego ekosystemu produkcji technologii neutralnych emisyjnie i zmieniające rozporządzenie (Dz.U. L, 2024/1735, 28.6.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1735/oj).

15. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1781 z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia ram ustalania wymogów ekoprojektu w odniesieniu do zrównoważonych produktów oraz zmiany dyrektywy (UE) 2020/1828 i rozporządzenia (UE) 2023/1542 i uchylenia dyrektywy 2009/125/WE (Dz.U. L, 2024/1781, 28.6.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1781/oj).

16. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/2847 z dnia 23 października 2024 r. w sprawie horyzontalnych wymagań w zakresie cyberbezpieczeństwa w odniesieniu do produktów z elementami cyfrowymi oraz w sprawie zmiany rozporządzeń (UE) nr 168/2013 i (UE) 2019/1020 i dyrektywy (UE) 2020/1828 (akt o cyberodporności) (Dz.U. L, 2024/2847, 20.11.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/2847/oj).

17. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/3110 z dnia 27 listopada 2024 r. w sprawie ustanowienia zharmonizowanych zasad wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylenia rozporządzenia (UE) nr 305/2011 (Dz.U. L, 2024/3110, 18.12.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/3110/oj).

18. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1735 z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia ram środków na rzecz wzmocnienia europejskiego ekosystemu produkcji technologii neutralnych emisyjnie i zmieniające rozporządzenie (UE) 2018/1724 (Dz.U. L, 2024/1735, 28.6.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1735/oj).

19. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy (Dz.U. L 312 z 22.11.2008, s. 3, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2008/98/oj).

20. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych, uchylająca dyrektywę 2004/18/WE (Dz.U. L 94 z 28.3.2014, s. 65, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2014/24/oj).

21. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2381 z dnia 23 listopada 2022 r. w sprawie poprawy równowagi płci wśród dyrektorów spółek giełdowych oraz powiązanych środków (Dz.U. L 315 z 7.12.2022, s. 44, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2022/2381/oj).

22. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1791 z dnia 13 września 2023 r. w sprawie efektywności energetycznej oraz zmieniająca rozporządzenie (UE) 2023/955 (wersja przekształcona) (Dz.U. L 231 z 20.9.2023, s. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2023/1791/oj).

23. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1760 z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie należytej staranności przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju oraz zmieniająca dyrektywę (UE) 2019/1937 i rozporządzenie (UE) 2023/2859 (Dz.U. L, 2024/1760, 5.7.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2024/1760/oj).

24. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1725 z dnia 23 października 2018 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii i swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia rozporządzenia (WE) nr 45/2001 i decyzji nr 1247/2002/WE (Dz.U. L 295 z 21.11.2018, s. 39, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2018/1725/oj).