Rozdział 2
Podstawy wykluczenia i kryteria kwalifikacji
Artykuł 25
Obowiązkowe wyłączeniaZastępuje: ust. 4, 5 dyrektywy 2014/23/EU · ust. 1, 2 dyrektywy 2014/24/EU · dyrektywy 2014/25/EU
1. Nabywcy publiczni w dowolnym momencie postępowania wykluczają wykonawcę, w tym poszczególnych członków grupy wykonawców, z udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia, w przypadku gdy wykonawca ten lub osoba kluczowa dla funkcjonowania osoby prawnej, jak określono w akapicie drugim, zostali w którymkolwiek państwie członkowskim skazani prawomocnym wyrokiem za którekolwiek z przestępstw wymienionych w niniejszym akapicie lub – w przypadku państw członkowskich niezwiązanych odpowiednim aktem prawnym Unii – za przestępstwa określone w równoważnych przepisach krajowych:
a) udział w organizacji przestępczej zdefiniowanej w art. 1 pkt 1 decyzji ramowej Rady 2008/841/WSiSW30;
b) przestępstwa korupcyjne w rozumieniu dyrektywy (UE) 2026/102131;
nadużycia finansowe naruszające interesy finansowe Unii w rozumieniu art. 1 Konwencji w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich i przestępstwa kryminalne określone w art. 3, 4 i 5 dyrektywy
(UE) 2017/137132;
d) przestępstw terrorystycznych i przestępstw związanych z grupą terrorystyczną, a także przestępstw związanych z działalnością terrorystyczną, o których mowa w art. 3–12 dyrektywy (UE) 2017/54133;
e) prania pieniędzy w rozumieniu art. 3 dyrektywy (UE) 2018/167334;
f) handel ludźmi w rozumieniu art. 2 dyrektywy (UE) 2011/3635;
g) przestępstwa dotyczące zatrudniania nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich, o których mowa w art. 2, 3 i 9 dyrektywy 2009/52/WE36;
h) przestępstwa przeciwko środowisku, o których mowa w art. 3 i 4 dyrektywy
(UE) 2024/120337;
i) przestępstwa związane z naruszeniem unijnych środków ograniczających, o których mowa w art. 3 i 4 dyrektywy (UE) 2024/122638;
j) oszukańcze użycie bezgotówkowych instrumentów płatniczych, o których mowa w art. 3–8 dyrektywy (UE) 2019/71339;
k) przestępstw w obszarze niegodziwego traktowania w celach seksualnych i wykorzystywania seksualnego dzieci, o których mowa w art. 3–9 dyrektywy (UE) 2011/9340.
„Kluczowa osoba w funkcjonowaniu osoby prawnej” oznacza osobę pełniącą funkcję kierowniczą w tej osobie prawnej w oparciu o którykolwiek z poniższych elementów:
a) prawo do reprezentowania osoby prawnej;
b) uprawnienia do podejmowania decyzji w imieniu osoby prawnej;
c) uprawnienia do sprawowania kontroli w ramach osoby prawnej.
2. Podstawy wykluczenia określone w niniejszym artykule mają zastosowanie przez pięć lat od dnia wydania prawomocnego wyroku, z wyjątkiem przypadków, gdy okres wykluczenia został określony w prawomocnym wyroku, co oznacza, że po upływie okresów, o których mowa w niniejszym zdaniu, nie można podjąć żadnej decyzji o wykluczeniu.
3. Nabywcy publiczni wykluczają wykonawcę z udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia w dowolnym momencie postępowania, gdy dowiadują się, że wykonawca lub wykonawca naruszył swoje obowiązki dotyczące płatności podatków lub opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne, co stwierdzono w ostatecznej decyzji sądowej lub administracyjnej, chyba że do tego momentu wykonawca zawarł wiążące porozumienie dotyczące płatności należnych podatków lub składek na ubezpieczenie społeczne, w tym, w stosownych przypadkach, wszelkich narosłych odsetek lub grzywien.
Nabywcy publiczni mogą odstąpić od obowiązkowego wykluczenia, o którym mowa w ust. 1, jeżeli wykluczenie byłoby wyraźnie nieproporcjonalne, w szczególności w przypadku braku zapłaty jedynie niewielkich kwot.
4. Nabywcy publiczni mogą podjąć decyzję o odstępstwie od obowiązkowego wykluczenia przewidzianego w niniejszym artykule w drodze wyjątku, z nadrzędnych względów interesu publicznego, takich jak zdrowie publiczne lub ochrona środowiska. Wszelką decyzję o odstępstwie i jej uzasadnienie dokumentuje się w indywidualnej dokumentacji zgodnie z art. 109.
30. Decyzja ramowa Rady 2008/841/WSiSW z dnia 24 października 2008 r. w sprawie zwalczania przestępczości zorganizowanej (Dz.U. L 300 z 11.11.2008, s. 42, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec_framw/2008/841/oj).
31. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/1021 z dnia 29 kwietnia 2026 r. w sprawie zwalczania korupcji, zastępująca decyzję ramową Rady 2003/568/WSiSW oraz Konwencję w sprawie zwalczania korupcji urzędników Wspólnot Europejskich i urzędników państw członkowskich Unii Europejskiej oraz zmieniająca dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1371 (Dz.U. L, 2026/1021, 11.5.2026, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2026/1021/oj).
32. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1371 z dnia 5 lipca 2017 r. w sprawie zwalczania za pośrednictwem prawa karnego nadużyć na szkodę interesów finansowych Unii (Dz.U. L 198 z 28.7.2017, s. 29, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2017/1371/oj).
33. Dyrektywa (UE) 2017/541 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie zwalczania terroryzmu i zastępująca decyzję ramową Rady 2002/475/WSiSW oraz zmieniająca decyzję Rady 2005/671/WSiSW (Dz.U. L 88 z 31.3.2017, s. 6, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2017/541/oj).
34. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1673 z dnia 23 października 2018 r. w sprawie zwalczania prania pieniędzy za pomocą środków prawnokarnych (Dz.U. L 284 z 12.11.2018, s. 22, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2018/1673/oj).
35. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/36/UE z dnia 5 kwietnia 2011 r. w sprawie zapobiegania handlowi ludźmi i zwalczania tego procederu oraz ochrony ofiar, zastępująca decyzję ramową Rady 2002/629/WSiSW, Dz.U. L 101 z 15.4.2011, s. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2011/36/oj).
36. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1203 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne i zastępująca dyrektywy 2008/99/WE i 2009/123/WE (Dz.U. L, 2024/1203, 30.4.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2024/1203/oj).
37. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1203 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne i zastępująca dyrektywy 2008/99/WE i 2009/123/WE (Dz.U. L, 2024/1203, 30.4.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2024/1203/oj).
38. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1226 z dnia 24 kwietnia 2024 r. w sprawie określenia przestępstw związanych z naruszeniem unijnych środków ograniczających i sankcji za takie naruszenia oraz zmiany dyrektywy (UE) 2018/1673 (Dz.U. L, 2024/1226, 29.4.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2024/1226/oj).
39. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/713 z dnia 17 kwietnia 2019 r. w sprawie zwalczania fałszowania i oszustw związanych z bezgotówkowymi środkami płatniczymi, zastępująca decyzję ramową Rady 2001/413/WSiSW (Dz.U. L 123 z 10.5.2019, s. 18, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2019/713/oj).
40. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/93/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie zwalczania niegodziwego traktowania w celach seksualnych i wykorzystywania seksualnego dzieci oraz pornografii dziecięcej, zastępująca decyzję ramową Rady 2004/68/WSiSW (Dz.U. L 335 z 17.12.2011, s. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2011/93/oj.
Chapter 2
Exclusion grounds and selection criteria
Article 25
Mandatory exclusionsReplaces: Para. 4, 5 Directive 2014/23/EU · Para. 1, 2 Directive 2014/24/EU · Directive 2014/25/EU
1. Public buyers shall at any time during the procedure exclude an economic operator, including individual members of a group of economic operators, from participation in a procurement procedure where that economic operator, or a key person in the functioning of a legal person as defined in the second subparagraph, has been the subject, in any Member State, of a conviction by final judgment for any of the offences listed in this subparagraph, or, regarding Member States not bound by the relevant Union legal act, offences as laid down in equivalent national legislation:
(a) participation in a criminal organisation, as defined in Article 1, point 1, of Council Framework Decision 2008/841/JHA30;
(b) corruption offences, within the meaning of Directive (EU) 2026/102131;
(c) fraud affecting the Union’s financial interests within the meaning of Article 1 of the Convention on the protection of the European Communities’ financial interests and criminal offences referred to in Articles 3, 4 and 5 of Directive
(EU) 2017/137132;
(d) terrorist offences and offences related to a terrorist group, as well as offences related to terrorist activities, as referred to in Articles 3 to 12 of Directive (EU) 2017/54133;
(e) money laundering withing the meaning of Article 3 of Directive (EU) 2018/167334;
(f) trafficking in human beings within the meaning of Article 2 of Directive (EU) 2011/3635;
(g) criminal offences concerning the employment of illegally staying third-country nationals, as referred to in Articles 2, 3 and 9 of Directive 2009/52/EC36;
(h) environmental criminal offences as referred to in Articles 3 and 4 of Directive
(EU) 2024/120337;
(i) criminal offences concerning the violation of Union restrictive measures as referred to in Articles 3 and 4 of Directive (EU) 2024/122638;
(j) fraudulent use of non-cash payment instruments as referred to in Articles 3 to 8 of Directive 2019/713/EU39;
(k) offences in the area of sexual abuse and sexual exploitation of children as referred to in Articles 3 to 9 of Directive (EU) 2011/9340.
A key person in the functioning of a legal person means a personhaving a leading position within the legal person, based on any of the following:
(a) a power of representation of the legal person;
(b) an authority to take decisions on behalf of the legal person;
(c) an authority to exercise control within the legal person.
2. The exclusion grounds set out in this Article shall apply for five years from the date of the delivery of the final judgment, except where the period of exclusion has been set by the final judgment, meaning that no exclusion decision shall be taken after the expiry of the periods referred to in this sentence.
3. Public buyers shall at any time during the procedure exclude an economic operator from participation in a procurement procedure when it becomes aware that the economic operator or contractor is in breach of its obligations relating to the payment of taxes or social security contributions and this has been established by final judicial or administrative decision, except if by that moment in time, the economic operator has concluded a binding arrangement on paying the taxes or social security contributions due, including, where applicable, any interest accrued or fines.
Public buyers may derogate from the mandatory exclusion provided for in subparagraph 1 where an exclusion would be clearly disproportionate, in particular where only minor amounts are unpaid.
4. Public buyers may decide to derogate from the mandatory exclusion provided for in this Article on an exceptional basis, for overriding reasons relating to the public interest such as public health or protection of the environment Any decision to derogate and the justification therefore shall be documented in the individual documentation pursuant to Article 109.
30. Council Framework Decision 2008/841/JHA of 24 October 2008 on the fight against organised crime (OJ L 300, 11.11.2008, p. 42, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec_framw/2008/841/oj).
31. Directive (EU) 2026/1021 of the European Parliament and of the Council of 29 April 2026 on combatting corruption, replacing Council Framework Decision 2003/568/JHA and the Convention on the fight against corruption involving officials of the European Communities or officials of Member States of the European Union and amending Directive (EU) 2017/1371 of the European Parliament and of the Council (OJ L, 2026/1021, 11.5.2026, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2026/1021/oj).
32. Directive (EU) 2017/1371 of the European Parliament and of the Council of 5 July 2017 on the fight against fraud to the Union's financial interests by means of criminal law (OJ L 198, 28.7.2017, p. 29, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2017/1371/oj).
33. Directive (EU) 2017/541 of the European Parliament and of the Council of 15 March 2017 on combating terrorism and replacing Council Framework Decision 2002/475/JHA and amending Council Decision 2005/671/JHA (OJ L 88, 31.3.2017, p. 6, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2017/541/oj).
34. Directive (EU) 2018/1673 of the European Parliament and of the Council of 23 October 2018 on combating money laundering by criminal law (OJ L 284, 12.11.2018, p. 22, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2018/1673/oj).
35. Directive 2011/36/EU of the European Parliament and of the Council of 5 April 2011 on preventing and combating trafficking in human beings and protecting its victims, and replacing Council Framework Decision 2002/629/JHA (OJ L 101, 15.4.2011, p. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2011/36/oj).
36. Directive (EU) 2024/1203 of the European Parliament and of the Council of 11 April 2024 on the protection of the environment through criminal law and replacing Directives 2008/99/EC and 2009/123/EC (OJ L, 2024/1203, 30.4.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2024/1203/oj).
37. Directive (EU) 2024/1203 of the European Parliament and of the Council of 11 April 2024 on the protection of the environment through criminal law and replacing Directives 2008/99/EC and 2009/123/EC (OJ L, 2024/1203, 30.4.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2024/1203/oj).
38. Directive (EU) 2024/1226 of the European Parliament and of the Council of 24 April 2024 on the definition of criminal offences and penalties for the violation of Union restrictive measures and amending Directive (EU) 2018/1673 (OJ L, 2024/1226, 29.4.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2024/1226/oj).
39. Directive (EU) 2019/713 of the European Parliament and of the Council of 17 April 2019 on combating fraud and counterfeiting of non-cash means of payment and replacing Council Framework Decision 2001/413/JHA (OJ L 123, 10.5.2019, p. 18, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2019/713/oj).
40. Directive 2011/93/EU of the European Parliament and of the Council of 13 December 2011 on combating the sexual abuse and sexual exploitation of children and child pornography, and replacing Council Framework Decision 2004/68/JHA (OJ L 335, 17.12.2011, p. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2011/93/oj.