Wniosek dotyczący rozporządzenia UE w sprawie zamówień publicznych i koncesjiCOM(2026) 590

Co przyniosły konsultacje

Od 3 listopada 2025 do 26 stycznia 2026 Komisja Europejska zbierała materiały do rewizji dyrektyw o zamówieniach publicznych. Służyły one ocenie skutków, nie były konsultacją gotowego tekstu. Wniosek dotyczący rozporządzenia COM(2026) 590 ukazał się dopiero ponad siedem miesięcy później, 9 września 2026.

Zbieranie opinii miało dwa nurty, które łatwo pomylić. Otwarte konsultacje publiczne prowadzono w formie kwestionariusza, na który odpowiedziało 1037 respondentów; na ich odpowiedziach opiera się większość tej strony. Zaproszenie do zgłaszania uwag przyjmowało dowolny tekst i wpłynęło do niego 746 opublikowanych uwag, w pełni jawnych wraz z załącznikami.

Kto wziął udział

Oba nurty dotarły do różnych osób. W kwestionariuszu przodują przedsiębiorstwa i stowarzyszenia, silnie reprezentowane są związki zawodowe. Wśród uwag pisemnych przeważają stowarzyszenia branżowe z siedzibą w Brukseli.

Tabelę można przesuwać w bok, pierwsza kolumna pozostaje na miejscu.

Największa różnica dotyczy związków zawodowych. W odpowiedzi na zaproszenie do zgłaszania uwag napisało ich 10, na kwestionariusz odpowiedziało 115. Wypełnienie kwestionariusza jest znacznie prostszym sposobem mobilizacji członków niż napisanie własnego stanowiska.

Skąd pochodziły uwagi pisemne

Belgia prowadzi, ponieważ w Brukseli mają siedziby europejskie organizacje parasolowe. Spośród 171 uwag stamtąd 127 pochodzi od stowarzyszeń branżowych, organizacji pozarządowych i związków zawodowych, a nie od belgijskich zamawiających czy firm. W kwestionariuszu, który wypełniają raczej pojedyncze organizacje z państw członkowskich, pierwsze miejsce zajmują Niemcy z 223 odpowiedziami. Z Czech wpłynęło 15 uwag pisemnych, ze Słowacji 5. Z państw spoza UE wpłynęło 54 uwag, najwięcej z: Norwegia (12), Szwajcaria (11), Stany Zjednoczone (9), Turcja (6).

Kiedy napływały uwagi

Liczba uwag pisemnych w kolejnych tygodniach, etykieta to poniedziałek danego tygodnia. Na ostatnie dwa tygodnie przypada 639 uwag, czyli 86% wszystkich. Sam ostatni dzień, 26 stycznia, przyniósł 406, co stanowi 54% całości. W pierwszych dziesięciu tygodniach wpłynęło 101 uwag, a między 15:00 a 19:00 ostatniego dnia 163.

Uwagi pisemne wpłynęły w 19 językach, 69% po angielsku. Po czesku są 4 uwagi, po słowacku 2. Formularz pozwalał na najwyżej 4000 znaków, więc znaczna część treści jest w załącznikach: 504 uwag zawierało dokument, łącznie 3707 stron, a w 163 z nich formularz zawiera tylko krótką notę w rodzaju „stanowisko w załączniku”.

Na czym powinna skupić się rewizja

Respondenci otrzymali trzy listy celów i uszeregowali je według ważności. Dłuższy słupek oznacza wyższą średnią pozycję.

W tabeli rzuca się w oczy jedna rzecz. Organy publiczne to jedyna grupa, która we wszystkich trzech listach odpowiedziała inaczej niż pozostali. Reszta chce wyjść poza najniższą cenę i postawić na jakość, zamawiający na pierwszym miejscu stawiają bardziej elastyczne przepisy i mniej formalności. A to właśnie oni będą stosować nowe przepisy.

Preferencja europejska

Najgorętszy temat całych konsultacji. Pytanie brzmiało, czy europejskie produkty i usługi powinny być preferowane w zamówieniach publicznych, a jeśli tak, to w jaki sposób.

Poparcie jest szerokie, ale nie naiwne. Ci sami ludzie, którzy chcą preferencji, spodziewają się też, że zakupy podrożeją (63%), i liczą się z tym, że państwa trzecie odpowiedzą wykluczeniem europejskich firm ze swoich zamówień (62%). Niespełna połowa oczekuje także mniejszej liczby ofert.

Cena kontra jakość

Drugi duży temat. Czy UE powinna nakazać zamawiającym ocenę według najlepszej relacji jakości do ceny i określić minimalną wagę jakości?

Ogólnie zmiany praktyki chce 72% respondentów, ale gdy chodzi o konkretny obowiązek, poparcie spada mniej więcej do połowy. Różnica między grupami jest tu największa w całych konsultacjach: obowiązkowej minimalnej wagi jakości chce 97% związków zawodowych i 13% organów publicznych.

Zamówienia zielone, społeczne i innowacyjne

Przy wszystkich trzech pytano tak samo: czy wystarczą obecne przepisy, czy UE powinna zachęcać, czy od razu nakazać? Odpowiadano na skali zgody, słupek pokazuje odsetek odpowiedzi zgadzających się.

Wszystkie trzy obszary mają ten sam wzorzec: zachęcać tak, nakazywać znacznie mniej. Najwyraźniej widać to przy innowacjach, gdzie zachęt chce 73%, a obowiązku tylko 33%. Najbardziej sporne są zamówienia społeczne, przy których jedna trzecia respondentów uważa, że obecne przepisy wystarczą.

Uproszczenie

Dla dwudziestu jeden konkretnych działań oceniano, na ile mogą uprościć zamówienia. Słupek pokazuje odsetek odpowiedzi „duży” lub „częściowy”.

Jednolity cyfrowy rynek zamówień

Czy powinien powstać jeden punkt, przez który wykonawca dotrze do zamówień w całej UE?

Koncesje i przepisy sektorowe

Dwa bardziej techniczne pytania, w których zarysowała się dość wyraźna większość.

O czym pisano w uwagach pisemnych

Kwestionariusz miał stałe pytania, uwagi pisemne nie. Dla 746 swobodnych tekstów i ich załączników tematy wyszukuje się więc słowami kluczowymi we wszystkich językach, osobno w treści formularza i osobno w załącznikach. Ciemna część słupka pokazuje, ile uwag wspomniało o temacie bezpośrednio w streszczeniu w formularzu, cały słupek, ile poruszyło go gdziekolwiek. Już sama różnica jest informacją: to, co autor umieścił w streszczeniu, było dla niego najważniejsze.

wspomniane w streszczeniu w formularzuwspomniane gdziekolwiek, także tylko w załączniku

Jedna uwaga zwykle dotyczy kilku tematów, średnio 6,2. Do żadnego tematu nie trafiło 45 uwag: krótkie teksty bez załączników, wąskie uwagi do jednego przepisu oraz 2 załączniki, z których nie dało się odczytać tekstu, bo są skanami. Odsetki nie sumują się więc do stu. Różnica między ciemną a jasną częścią jest największa przy przejrzystości: w obszernych stanowiskach pojawia się prawie zawsze (56%), ale do streszczenia wpisało ją tylko 21% autorów, to więc raczej ogólna zasada we wstępie niż sedno sprawy. Przy preferencji europejskiej proporcja jest bardziej wyrównana (24% z 46%).

Które tematy są ważne dla kogo

Odsetek uwag danej grupy, które poruszyły temat. Czyta się wierszami, porównując kolumny między sobą.

Tabelę można przesuwać w bok, pierwsza kolumna pozostaje na miejscu.

Najwyraźniejsza różnica dotyczy preferencji europejskiej. Wspomina o niej 65% stowarzyszeń biznesowych, ale tylko 28% uwag organów publicznych. Zamawiający mają inną kolejność, najczęściej pojawia się u nich cyfryzacja (54%) i uproszczenie (58%). Sektor pozarządowy przoduje w aspektach społecznych (52%) i w odchodzeniu od najniższej ceny (70%). Obywatele mają niskie wyniki we wszystkim, bo piszą krótko i bez załączników, a nie dlatego, że tematy ich nie interesują.

Ta sama metoda zastosowana do 348 stanowisk dołączonych do kwestionariusza, które udało się odczytać w całości, daje niemal identyczną kolejność tematów. Zgodność rang wynosi 0,95 (współczynnik Spearmana, pełna zgodność to 1), a żaden temat nie przesunął się o więcej niż 4 miejsca.

Gdzie szukać tego we wniosku

Przy każdym temacie poniżej są odnośniki do artykułów wniosku, które go dotyczą. Nie jest to twierdzenie o przyczynie i skutku. Wniosek opierał się na ocenie skutków, badaniach i mandacie politycznym, a konsultacje były tylko jednym ze źródeł. To drogowskaz, a nie dowód, że Komisja postąpiła zgodnie z konsultacjami.

Warto wspomnieć o jednej rzeczy, której wniosek nie reguluje. Kontrola i środki ochrony prawnej były tematem 42 uwag, ale wniosek nie uchyla dyrektyw 89/665/EWG i 92/13/EWG. Pozostają one w mocy obok rozporządzenia, a odsyła do nich na przykład artykuł 35. Kto oczekiwał jednego zbioru przepisów dla całych zamówień, łącznie z ochroną przed decyzjami zamawiającego, nie znajdzie go we wniosku.

Źródła i metoda

Opracowano 2026-09-13. Znalazłeś błąd w danych? Napisz na [email protected].